Key Takeaways
- Local Election บอร์ดเกมเลือกตั้งท้องถิ่น บอร์ดเกมที่จำลองระบบการเมืองขนาดย่อมๆ ขึ้นมาให้ผู้เล่นได้ลงคะแนนเสียงเลือกตั้งและติดตามพัฒนาการของชุมชนที่ตนอาศัยอยู่
- ความพิเศษที่ทำให้เกมนี้ต่างจากบอร์ดเกมการเมืองทั่วไปคือ แทนที่จะรับบทผู้ปกครองและมองสนามการเมืองผ่าน God’s Eye View พวกเขาจะได้สวมบทบาทเดียวกับในชีวิตจริง นั่นคือบทบาทของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
- เกมนี้เกิดจากความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งแรงสนับสนุนจากมูลนิธิฟรีดริช เนามัน เพื่อเสรีภาพ ข้อมูลเชิงลึกและงานวิจัยจากสถาบันพระปกเกล้า และ WeVis รวมถึงการทำงานหนักของนักออกแบบกลุ่ม Wizards of Learning
- ภาวะตื่นตัวทางการเมืองในสังคมไทยในช่วงปี 2019-2020 และการได้กลับมาเลือกตั้งอีกครั้งหลังห่างหายไปนาน คือแรงบันดาลใจหลักที่ช่วยขับเคลื่อนทีม WoL ให้พัฒนาเกมขึ้นมาได้
- หัวใจหลักของเกมที่เราต้องการสื่อสาร คือ เราทุกคนมีพลังในการกำหนดอนาคตบ้านเมืองของตัวเองจริงๆ แต่นอกจากเหนือการเลือกตั้งแล้ว ที่สำคัญไม่แพ้กันคือการช่วยกันติดตามผลและตรวจสอบ
เกี่ยวกับเกม
About
‘Local Election บอร์ดเกมเลือกตั้งท้องถิ่น’ เปิดโอกาสให้ผู้เล่นรับบทเป็นประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ตลอดจนร่วมกันกำหนดทิศทางการพัฒนาชุมชนผ่านการตัดสินใจบนโต๊ะเกม
แนวทางการเล่น คือ เกมจะมีทั้งหมด 3 รอบด้วยกัน แต่ละรอบได้รับแรงบันดาลใจมาจากกระบวนการสำคัญในระบบการเมืองท้องถิ่น ตั้งแต่การเลือกผู้แทน การของบประมาณ ไปจนถึงการสนับสนุนโครงการต่างๆ ภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ผู้เล่นแต่ละคนมีจะ ‘ความฝัน’ ต่อชุมชนแตกต่างกัน และต้องหาทางผลักดันให้ความฝันนั้นเกิดขึ้นจริงผ่านการตัดสินใจร่วมกัน
ผลการเลือกตั้งในแต่ละรอบจะกำหนดทั้งทิศทางนโยบายและงบประมาณของชุมชน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อโครงการที่จะเกิดขึ้นในเกมช่วงถัดไป ซึ่งมีทั้งโครงการด้านสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข การท่องเที่ยว และเทคโนโลยี ทุกการเลือกของผู้เล่นจึงส่งผลทั้งต่อคะแนนของตนเองและอนาคตของชุมชนโดยรวม
แม้รายละเอียดบางส่วนจะต่างจากสนามเลือกตั้งและการเมืองท้องถิ่นจริงอยู่บ้าง แต่ Local Election ชวนผู้เล่นมาหาคำตอบให้กับคำถามเดียวกันกับที่เกิดขึ้นในใจผู้มีสิทธิเลือกตั้งในสนามจริง เราควรเลือกผู้แทนแบบใด ควรจัดลำดับความสำคัญของนโยบายอย่างไร และจะสร้างสมดุลระหว่างประโยชน์ส่วนตัวกับประโยชน์ส่วนรวมได้หรือไม่
ที่มา
Background
โปรเจกต์ ‘Local Election บอร์ดเกมเลือกตั้งท้องถิ่น’ เริ่มตั้งไข่ในปี 2019-2020 ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญของประเทศไทย เนื่องจากเราเพิ่งผ่านการเลือกตั้งทั่วไป ครั้งที่ 26 (2019) ซึ่งนับเป็นครั้งแรกในรอบ 8 ปี และในขณะเดียวกันนั้น การเลือกตั้งท้องถิ่นซึ่งห่างหายไปนานพอกันก็กำลังจะเกิดขึ้น ประชาชนจึงอยู่ในช่วงตื่นตัวทางการเมืองสูง สังเกตได้จากกระแสและความถี่ของการชุมนุม รวมไปถึงการแสดงออกทางการเมืองในรูปแบบอื่นๆ อย่างเข้มข้น
หัวแรงสำคัญที่คอยขับเคลื่อนให้โปรเจกต์นี้เกิดขึ้น ได้แก่ มูลนิธิฟรีดริช เนามัน เพื่อเสรีภาพ หน่วยงานส่งเสริมประชาธิปไตยและการมีส่วนร่วมของประชาชน สำนักนวัตกรรมเพื่อประชาธิปไตย สถาบันพระปกเกล้า หน่วยงานวิจัยชั้นนำด้านการพัฒนาประชาธิปไตย ตัวแทนผู้ร่วมพัฒนาเกม ELECT.IN.TH จาก WeVis กลุ่มเทคโนโลยีภาคประชาชนที่มุ่งเน้นผลักดันกระบวนการประชาธิปไตยด้วยการใช้ข้อมูลเปิด (Open Data) และสุดท้าย คือ Wizards of Learning กลุ่มออกแบบบอร์ดเกมที่เชื่อว่า การเล่นสนุกและการเรียนรู้คือเรื่องเดียวกัน
เกม Local Election เวอร์ชันแรกพัฒนาเสร็จสมบูรณ์พร้อมให้ทดลองเล่นในปีเดียวกันนั้น โดยมีจุดประสงค์หลักคือเพื่อมอบเครื่องมือในการทำความเข้าใจที่มา ความสำคัญ และกลไกของประชาธิปไตยระดับท้องถิ่นให้กับผู้เล่นก่อนเข้าสู่สนามเลือกตั้งท้องถิ่นจริง ซึ่งจะเกิดขึ้นในเดือนธันวาคม 2020
ส่วนเวอร์ชัน 2 ของ Local Election เกิดขึ้นในช่วงคาบเกี่ยวกับการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ครั้งที่ 11 (2022) โดยมีการปรับเปลี่ยนรายละเอียดบางส่วนเพื่อให้เกมเดินไวและไหลลื่นขึ้น นอกจากประสบการณ์และแรงบันดาลใจที่ทีม WoL ได้รับจากการเลือกตั้งแต่ละครั้งที่กล่าวมา ข้อมูลเชิงลึกด้านนโยบายจาก Wevis งานวิจัยจากการทดลองเล่นเกมจากสถาบันพระปกเกล้า รวมถึงแรงสนับสนุนจากมูลนิธิฟรีดริช เนามัน ล้วนมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อพัฒนาการของเกม
แก่นของเกม
Key Messages
เคยมีบอร์ดเกมเซ็ตติ้งสนามเลือกตั้งและแวดวงการเมืองเกิดขึ้นมาก่อนหน้า Local Election แล้วไม่น้อย แต่ส่วนมากมักเป็นเกมที่ผู้เล่นรับบทผู้ปกครองหรือนักการเมืองเสียเอง ภายใต้โครงสร้างเกมแบบเดิมๆ นี้ ประชาชนจึงเป็นแค่เบี้ยที่ให้ผู้เล่นจัดสรรและใช้งานเพื่อเอาชนะฝ่ายตรงข้าม ซึ่งเป็นภาพที่เราไม่อยากให้เกิดขึ้นในเกมนี้
ภาพระบอบการเมืองนี้ของเกมที่ตรงไปตรงมาและเอาประชาชนเป็นที่ตั้งจึงกลายเป็นจุดตั้งต้นสำคัญของ Local Election ดังนั้น พระเอกของเกมจะเป็นผู้มีอำนาจอย่างเดิมไม่ได้ แต่ต้องเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ผู้เล่นในเกมจึงรับบทเป็นประชาชนด้วยเหตุผลนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับแก่นของเกมที่ว่า เราสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริง และผลักดันเมืองของตัวเองให้เติบโตได้แม้อยู่ในฐานะประชาชนคนธรรมดา ผ่านกลไกการเลือกตั้งในแบบที่ควรจะเป็น
โครงสร้างและการออกแบบเกม
Game Design and Structure
Local Election ออกแบบมาให้ทำงานกับผู้เล่นด้วยความฝันและความหวัง ซึ่งสื่อสารออกมาด้วยเครื่องมือหลายอย่าง อย่างแรกคือภาพเมืองที่เติบโตอย่างสวยงามและฉับไว เมื่อได้รับการพัฒนาตามกลไกและขั้นตอนทางประชาธิปไตย ความตั้งใจส่วนนี้ได้รับการขับเน้นด้วยลายเส้นฉากที่ดูโรแมนติก ฟีลกู๊ด และเปี่ยมความหวัง อันเป็นเอกลักษณ์ของ อภิชาติ มีศรี หรือ Artmeesri นักวาดภาพประกอบชาวไทยผู้เชี่ยวชาญการวาดทิวทัศน์
แต่แน่นอนว่าลำพังแค่อาร์ตเวิร์กเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอที่จะสื่อสารนี้ออกมาให้ตรงจุด การ์ดความฝัน จึงถูกออกแบบขึ้นมาให้เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของเกมที่ผู้เล่นจะต้องจั่วขึ้นมา และใช้ในการคิดวางกลยุทธ์ตั้งแต่เริ่มเกม เพราะหากโครงการต่างๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างเกมสอดคล้องกับการ์ดความฝันที่ผู้เล่นถือไว้ตั้งแต่ต้นเกม คะแนนโบนัสที่ผู้เล่นคนนั้นได้รับอาจสามารถพลิกเกมได้
นอกจากนี้ ทีม WoL ยังสนใจที่จะสื่อสารธรรมชาติประการหนึ่งของการเมือง นั่นคือความไม่แน่นอนอันเป็นผลมาจากปัจจัยด้านงบประมาณหรือความโปร่งใส ส่งผลให้โครงการที่ผู้สมัครหาเสียงไว้อาจไม่ได้รับการสานต่อตามสัญญา การ์ดงบประมาณ ใน Local Election เวอร์ชันแรกถูกคิดมาให้สะท้อนความท้าทายในการเมืองจริงๆ ส่วนนี้ แต่หลังจากได้นำไปทดลองเล่นและวิจัยอย่างต่อเนื่อง ในเวอร์ชันที่ 2 เราตัดสินใจลดทอนความซับซ้อนของการ์ดงบประมาณลง เพื่อให้เกมสนุก เข้าใจง่าย และไหลลื่นขึ้น
บทเรียนและผลกระทบ
Learning and Impact
อ้างอิงจากประสบการณ์ผู้เล่นจากผลงานวิจัยโดยทีมสำนักนวัตกรรมเพื่อประชาธิปไตย ในสังกัดสถาบันพระปกเกล้า ความสนุกสนานเพลิดเพลินของ Local Election มีบทบาทอย่างมากในฐานะแรงขับให้รู้สึกอยากเรียนรู้เพื่อเอาชนะเกม ผู้เล่นไม่รู้สึกกำลังถูกสอนวิชาหน้าที่พลเมือง แต่เรียนรู้ผ่านการซึมซับโครงสร้างและกติกาจากการทำความเข้าใจเกม
ในการทดลองเล่นเกมกับผู้ทดลองกลุ่มเป้าหมาย นั่นคือ First-time Voter ทีมวิจัยชี้วัดโดยแบ่งผลการศึกษาออกเป็น 3 มิติด้วยกัน ได้แก่
- ความกระตือรือร้น ซึ่งเกิดขึ้นจริงหลังจบเกม ผู้เล่นรู้สึกอยากมีส่วนร่วมในกระบวนการทางประชาธิปไตยมากขึ้น มากกว่าหลังจากการชมวิดีโอ หรือเข้าฟังเลคเชอร์ที่มีเนื้อหาในประเด็นเดียวกัน
- ความรู้คิด สำนึกความเป็นพลเมืองเพิ่มขึ้นจากการได้เห็นขั้นตอนและกระบวนการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นที่มีความคล้ายคลึงกับในชีวิตจริง ตั้งแต่การตัดสินใจเลือกผู้สมัครผ่านนโยบายที่แตกต่าง การตัดสินใจเลือกลงคะแนนเสียง ไปจนถึงบทบาทของผู้บริหารท้องถิ่นในการเข้าไปบริหารและจัดสรรทรัพยากร
- ความรู้สึกมีประสิทธิภาพทางการเมือง หลังเกมจบ ผู้เล่นเกิดความเชื่อมั่นว่าตนเองมีบทบาทและศักยภาพในการมีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นของตนเองมากขึ้น
ขณะเดียวกัน นอกจากเกมจะสามารถสร้างผลกระทบต่อผู้เล่นแล้ว ยังสร้างผลกระทบต่อทีม WoL หลายประการด้วยเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับนโยบายพัฒนาท้องถิ่น ตลอดจนข้อมูลเชิงลึกเรื่องที่มา การจัดสรร และปัจจัยที่มองไม่เห็นในด้านงบประมาณ
นอกจากนี้ การได้สร้างเกมยังช่วยให้เราเห็นภาพมากขึ้นว่าหลักการกระจายอำนาจ (decentralization) ทางการเมืองนั้น ไม่ได้การกระจายแค่เพียงอำนาจไปสู่มือผู้ปกครองระดับท้องถิ่น แต่ยังแต่ยังกระจายความรับผิดชอบไปสู่มือของพลเมืองระดับท้องถิ่นด้วย ซึ่งหมายความว่าประชาชนคนธรรมดาจำเป็นที่จะต้องตื่นตัวและใส่ใจ การกระจายอำนาจจึงจะเกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อท้องถิ่น
คุณค่าในระยะยาว
Long-term Value
นอกจากเป้าหมายเรื่องส่งเสริมการกระจายอำนาจทางการเมือง ทีมผู้สร้างยังมองถึงคุณค่าระยะยาวในการผลักดันให้เกิดการ decentralize กระบวนการเรียนรู้ต่อไป งานหลักของ WoL คือการมุ่งสร้างเครื่องมือการเรียนรู้รูปแบบอื่นๆ นอกเหนือจากในห้องเรียน ซึ่งแน่นอนว่าเช่นเดียวกับกระบวนการทางประชาธิปไตยที่ต้องอาศัยความใส่ใจของ Active Citizen กระบวนการเรียนรู้ผ่านเกมและสื่อทางเลือกเองก็อาศัยความใฝ่รู้ของผู้เรียนในหัวข้อต่างๆ เช่นเดียวกัน
ไม่ว่าในอนาคต Local Election จะถูกนำกลับมาเล่น ศึกษาต่อ หรือผลักดันไปในรูปแบบใด สิ่งสำคัญที่เกมนี้พยายามจะบันทึกเอาไว้ ประการแรก คือ ภาพสะท้อนโดยย่นย่อของการที่สังคมไทยกลับมาตื่นตัวทางการเมืองอีกครั้ง หากผู้เล่นสังเกตจะเห็นว่า นอกจากตัวละครในเกมถูกออกแบบมาให้เอกลักษณ์ชัด มีความหลากหลายแล้ว ยังเป็นภาพที่ล้อเลียนไปกับนักการเมืองที่มีตัวตนจริงในยุคสมัยปัจจุบัน โดยทุกตัวเป็นงานออกแบบฝีมือ ชานนท์ ธรเจริญศรี หรือ Chanon Art นักวาดภาพประกอบเกมคู่บุญของ Wizards of Learning
Character Local Election
ประการที่สอง คือ เพื่อให้ผู้ที่สนใจศึกษาในอนาคตได้ทราบข้อเท็จจริงว่า ปัจจุบันมีนักพัฒนาและศิลปินจำนวนไม่น้อยมุ่งมั่นสร้างบอร์ดเกมขึ้นมาเป็นสื่อการเรียนรู้ในประเด็นนี้ ทำนองเดียวกับที่ตัวเราในยุคนี้มองย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์และพบว่า เมื่อกว่า 3,000 ปีก่อนก็เคยมีบอร์ดเกมที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้ผู้เล่นอียิปต์โบราณได้เรียนรู้เกี่ยวกับศาสนาและความเชื่อ ซึ่งเป็นแง่มุมที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อชีวิตคนในยุคนั้น
Playlist YouTube: Local Election – บอร์ดเกมเพื่อเห็นความสำคัญการเลือกตั้งท้องถิ่น
ขอขอบคุณภาพจาก
คณะผู้จัดทำ
Contributors
ปีที่ผลิต: 2020
เนื้อหา: สำนักวัฒนธรรมเพื่อประชาธิปไตย สถาบันพระปกเกล้า, WeVis
พัฒนาและประสานงานการผลิต: Wizards of Learning
ออกแบบกติกาเกม: พีรัช ษรานุรักษ์
ออกแบบอุุปกรณ์เกม: พีรัช ษรานุรักษ์
ออกแบบฉาก: Artmeesri
ออกแบบตัวละคร: Chanon Art
เรียบเรียงคู่มือ: พีรัช ษรานุรักษ์
จัดกิจกรรมทดสอบ: Wizards of Learning
ผลิตและเผยแพร่: สำนักวัฒนธรรมเพื่อประชาธิปไตย สถาบันพระปกเกล้า
สนับสนุนโดย: มูลนิธิฟรีดริช เนามัน เพื่อเสรีภาพ (Friedrich Naumann Foundation for Freedom)
No Comments